atë

Nga Wiktionary
Jump to navigation Jump to search

Shqip[redaktoni]

atë

  • m. - të pacaktuar, njëjës: atë / të caktuar, njëjës: ati / të pacaktuar, shumës: etër
  1. Prindi mashkull kundrejt fëmijëve të vet, baba. Atë e nënë. Atë e bir. Im atë. Ati im. I ati i fëmijës. Kushëri nga i ati. Gjallë i ati (i ati në vend) i ngjan krejt babait të vet (nga pamja ose nga sjelljet).
  2. vet. sh. Brezi i mëparshëm, baballarët; të parët. Etër e bij. Trojet e etërve tanë.
  3. Themeluesi i një fushe të dijes ose të veprimtarisë shoqërore, frymëzuesi e drejtuesi kryesor i një veprimi me rëndësi historike, babai. Ati i mjekësisë.
  4. fet. Titull fetar që u jepet priftërinjve a murgjve; në sh. apostujt, shenjtorët që i kanë sjellë shërbime kishës në veprimtarinë e saj reaksionare (në vendet ku vepron kisha e krishterë; në të kaluarën edhe në Shqipëri). Atë shpirtëror. Etërit e kishës.
  5. fet. Personi i parë i trinisë së shenjtë sipas paragjykimeve fetare, zoti.
  6. vet. sh. vjet. Paria e vendit, baballarët. Etërit e kombit.
  • Atë pas ati brez pas brezi.
  • kallëz. - e përem. vetor e dëft. ai, ajo.[1]

Etimologjia[redaktoni]

Etimologjia 1: nga Proto-Shqip *ata , nga Proto-Indo-evropiane *átta

Krahaso: - Hittite: attas / - Greqishte e lashtë: ἄττα (átta) / - Latinisht: atta / - Gothic: 𐌰𐍄𐍄𐌰 (atta) / - Alemannic: Ätti / - Slavonisht e kishës së vjetër: отьць (otĭcĭ)

Etimologjia 2: nga ato (përemër. 3. shumës, f.)

Shqiptimi[redaktoni]

[atə] (Tosk), [ɒt] (Gheg)

Sinonime[redaktoni]

baba, stërgjysh, themelues, apë, tatë

Antonime[redaktoni]

Fjalë rrjedhëse[redaktoni]

Në gjuhë tjera[redaktoni]

Anglisht: 1.father, 2. it
Gjermanisht 1. Vater / 2. es
Frëngjisht 1. père / 2. il, ça
Polonisht 1. ojciec, rodzic, starszy / 2.
Japonisht 1. お父さん (Otōsan) / 2.
Hollandisht 1. vader / 2.
Italisht 1. padre, babbo / 2.
Suedisht 1. far, fader / 2.
Portugalisht 1. padre, pai, papai / 2.
Spanisht 1. padre / 2.
Kroatisht 1. otac, predak, osnivač / 2.
Arabisht 1. alab (الآب) / 2.
Greqisht 1. πατέρας (patéras) / 2.
Boshnjakisht 1. otac, predak, osnivač / 2.
Persisht 1. pedar (پدر), bâbâ (بابا) / 2.
Rusisht 1. отец (otets), родитель (roditel') / 2.
Kinezisht 1. 父親 (Fùqīn), 父 (Fù) / 2.
Finlandishte: isä
Norvegjisht 1. far / 2.
Esperanto 1. patro / 2.
Danisht 1. far, julemand / 2.
Sllovakisht 1. otec, predok / 2.
Hebraisht 1. ab (אַב) / 2.
Çekisht 1. otec, táta / 2.
Hungarisht 1. apa, atya, családapa, fater / 2.
Luksemburgisht 1. Papp / 2.
Maqedonisht 1. татко (tatko) / 2.
Latinisht 1. pater, atta, abbas, genitor, parens, sator / 2.
Letonisht 1. tēvs, dibinātājs, sencis, vecākais loceklis / 2.
Rumanisht 1. tată, părinte, taică, strămoş, străbun, / 2.
Katalanisht 1. pare / 2.
Serbisht 1. отац (otac), предак (predak), оснивач (osnivač) / 2.
Sllovenisht 1. oče, ata / 2.
Indonezisht 1. ayah, papa, aba, bapak, / 2.
Bullgarisht 1. баща (bashta), отец (otets), татко (tatko), отче (otche) / 2.
Turqisht 1. baba, peder, ata, yaratıcı, papaz, kurucu / 2.
Ukrainisht 1. батько (batʹko), родоначальник (rodonachal’nik), рожденник (rozhdennik), творець (tvoretsʹ) / 2.
Lituanisht 1. tėvas, pradininkas, seniausias narys, dvasios tėvas / 2.
Koreanisht 1. 아버지 (abeoji) / 2.
Bjellorusisht 1. бацька (baćka) / 2.
Irlandisht 1. athair, bunaitheoir / 2.
Estonisht 1. isa, esiisa, taat, algataja, paater / 2.
Venecianisht
Interlingua
Anglishte e thjeshtë

Referencat[redaktoni]

  1. Fjalori elektronik shpjegues FESH 1.0